MUSIC INDUSTRY in MIZORAM - Music and Arts Group



Mizote hi rimawi ngaina tak hnam kan ni a, kan pi leh pute atangin zaia, rimawi hmanga in kawma, in awitlei thin kan nih miau avangin rimawi hi chu kan hnam nunphung a bet tlat a ni. Pathian biakna hmunah te, khawhar leh lusun tawrhpuinaah te zai leh rimawi hmangin kan in awi thin a. Mizo te rinawmi khawvel-ah ah chuan Zai, Khuang leh tringtrang chi hrang hrang te a tel a, Phenglawng leh Phaiphuleng, thing hmanga siam te chu an lar em em bawk ani.
 Mizo rimawi chanchin hi alo chhuahna tak chu chhui chian a har hle a, amaherawhchu AD 1300-1400, Thantlang vela an awm lai atanga chin tan ni a ngaih a ni. Pu B.Lalthangliana chhinchhiah dan chuan, heng hunlaia hnam hla rawn chin chhuah te chu Dar hla, Bawh hla, Hlado, Nauawih hla te an ni. Kum zabi 15 atanga kum zabi 17, Lentlang-a an awm lai vel khan hla tam zawk chu alo chhuah belh bawk ni a rin ani. Kum zabi 17 tawp lamah chuan Mizote chuan Mizoram chu an rawn luah tan a, hetih hunlai hi Sap ho in India ram an rawn awhbet hunlai e ti lo chuan Mizo te rimawi chuan hma a sawn em em a ngaih ani a. A chhan ber chu sap ho rimawi kalphung leh Mizote rimawi chin dan sa te chu hmanpawlh anih tak vang ani.Chu mai bakah, Kristianna in Mizote an luhchhilh hnuah phei chuan zaina hmanrua te chu alo changtlung sawt em em ta ani.Biak inah te chuan Khuang mai bakah tringtrang te chu hman alo ni ta zel bawk ani.Kum 1907 khan Mrs.Fraser chuan sap ho hman thin phaiphuleng chi khat chu a rawn keng lut ta a. Tichuan, Mizo rimawi chuan tun thlengin hma a sawn phah ta em em bawk ani.
Tunlai khawvel changkang zelah pawh eizawnna atan hmang te pawh an awm nual mai. Zaithiam te leh rimawi lama thiamna tak tak nei te kan pung chho zel bawk a, an thiamna te Mizoram chhung chauh lo pawh a, ram pawna hmingtha tak tak an awm chho zelin sulhnu nei tha tak tak an awm nual bawk a ni.
            Amaherawh chu khawvel changkang zelah rualawhna leh hmasawnna duhna kan nei chho zela, Zaimi insuihkhawm pawlte leh MDM-te chuan zaimite leh rimawi lama thiamna nei te tan hamthatna tur a siam ve ta nual a. MZI te chuan hma la in zirna kawngah te Arts te, Science etc. a awm ang hian B.Mus (Bachelor of music) chu awm ve se tiin Sawrkar lamah pawh an lo thlen tawh a. Amaherawh chu thawklehkhata hmalak a harsat avangin remchang hmasa ngaihtuah tura tih a ni. Tin, Mizo te hian Music Industry kan nei
Ram changkang te chuan  music library an nei hrang thlap thin a. Chutiang ang tih dan chu en tawninin Mizoram a rimawi alo changtlun zawk nan MDM (Music Domain Mizoram) hi 2011 khan din alo ni ve tawh ta a. MDM hian zaithiam tamtak te’n an sum hmuh nan tiin diklo taka zuartu leh hmangtu te ti tawhlo tur a ngen in hmun hrang hrangah  lehkhate sem in an vak kual thin a, hemi bakah hian demand channel lama a thlawn a en theih chu nuai bo tumin  sponsorship atang te a pawisa lut thei music channel chu siamchhuah nise ati a ni. MDM library hi a hmangtu an lo pung chho zel a, vawiin ni thlengin cable TV 70 chuangin an hmang tawh ani. Kum 1 chhungin zaimi te hnenah MDM hian cheng 700000/- an sem chhuak tawh a ni. Mizo music industry ah hian MDM hian zaithiamte hlutna a pek mai bakah rimawi ngaina, mi rinawm tak tak te avangin Mizo Music Industry chuan hma a sawn phah hle.
            Chumi piah lamah chuan MDM hruaitu te hmalakna in Website siam ani a, chu chu April 1, 2015 ah hman tan theih tura duan a ni. You Tube ah music video a thlawna upload thin khan, he website ah hian i music video upload anih chuan pawisa I hlawh thei tawh dawn a ni. Tin award changtlung tak Thazual Award pawh MDM artist te tan hian siam a ni bawk.
MZI lam artist te hian LPS cable network-ah an pe lut tlangpui a, MDM te hian Zonet Cable TV network-ah an pe chhuak thung a ni. Tin tunlai khawvel changkang zelah social media-te hman tangkai nachang kan hre chho zela, heng MDM leh MZI te hnuaia awm kher lo in mahni a social media platform lian tak Youtube channel-te nei in chuta tang chuan hlawhtlinna chang chho tate pawh an awm ve ta nual mai a ni.
Mizo te sawi tawh ang khan rimawi ngaina hnam kan nih angin tunlai khawvel milin rinmawi lamah pawh kan lo in her danglam ve zel a, rimawi lam tui kan lo awm zelah ah hian rimawi hmanga eizawnna pawh he aia mumal leh hmasawn zawka hma kan lak zel hi a tul tak zet a ni.

(Music and Arts Group, MJMC  3rd semester 2018: Wendy Ramthatpuii, Hmingthanpuii, Joshua Lalduhawma, F.Lallawmkima,  Lallawmzuala.)



Comments

Popular posts from this blog

Mizo Men’s Fashion Through The Ages

Technological impact on language usage among the youth (How language usage in personal space is slipping over formal space)