Cyberbullying
- Lalrinfeli
Cyberbullying
hi a awmzia chu tunlai thiamna, computer/internet hmangte, message, email, chat
rooms, facebook, twitter leh social networking sites hrang hrang te atanga midang
pawi kan sawi leh mi va tihmualphona emaw, tunlai technology hmanga mi
pawikhawihna a kawk ber awm e.
Cyber bullying hi chi 2 aawm a:-
1.Direct attack:
direct attack chumi dang puihna tel lova mi pawivakhawihnaani a,
2.Cyber bullying
by proxy :- hei hi chumi dangte puihna a mi pawikhawih hi ani. Hei hi a
hlauhawm em em a, a titu chhuichhuah pawh a harsa zawk a ni.
Kum 2011 chhungin high school zirlaiza a sawm paruk te hian hetiang hi an tuar reng anga chhut a ni a, nitin a thleng ang angaih a ni bawk. Hetiangpawikhawihna hi kumupa lam aichuantleirawl/rawlthar ah a thleng nasa zawk a ni. Cyber bullying pawikhawihtu hi chhuichhuah a harsaemem a, hetianga intihmual phona kan tawkanihchuan police station ah report vat turani. Cyber bullying tawk tawh te hian khawtlangah leh an mimal nun ah harsatnaan tawk duh zualemem a, chubakah an awm a nuamlovin thilti theilo leh midang aia hniam bik a inngaihna an nei a, depression leh an zirlai/thiltihlaia an tuina a tih bo mai bakah mahni nunna pawh zah zo lova mahni intih hlumna hial a thlen thei a ni.
Cyber bullying hi kum 1990 hnu a
cell phone alo tam tak hnu hian a nasazual a, hetiangtawk te tana hriat tur pawimawh
em em chu Harrassment Act 1997 leh Malicious Communication Act 1998 ani.
Cyber bullying kan hriat hmasak ber chu
18th Century, 1862 khan ani a, sipai pakhat chu cyber bullying
vang hian a in that tawh a ni. 1970 khan Psychology Professor Dan Olweus chuan Olweus
Bullying Prevention Program (OBPP) a lo siam chhuak tawh a, heath hian tharum thawhna
leh cyber chungchang a inzir tir na leh kan him tlanna turin a lo siam tawh bawk
a ni. Colorado chuan anti-bullying legislation chu 2005 khan alo pass tawh a,
hemi hnulawk 2006-2010 chhungin state 33 chuan a pass venghalani. Cyber
bullying hi a tawkvelote tan chuan hriatthiam a harsa a, zahvang leh rilru nat vangin
mahni in that pawh an awm nual tawh a, chung zinga pakha tchu Megan Meir, kum
13 mi, 2006 ah my space atanga comments ngeiawm tak tak a dawn thin avangin a
in awkhlum a, a hnu ah Megan Meir non-profit foundation din aninghalani. A
dawtleh ah chuan 2008 a thil thleng a ni a, Cincinnati a nula pakhat, Jessica
Logan, a saruak thlalak a larvakhnu ah a inthat zui nghal a, an governor chuan
Jessica Logan Act chu 2012 khan a pass tawh a, hedan (Law) hi Ohio a zirlaite’n
cyber bullying an bansan theihna tura tih a ni.
A dawt leh atan chuan Monica Lewinky,1998 ah
white house a internship ti thinleh U.S president hlui Bill Clinton,kum 17 liam
ta a an pahnih inkara thil thleng, tunhnu a an thar thawhleh avanga Monica in
Networking sites hrang hrang atanga hmuhsit leh kohnawmnah a tawh nasatzia leh khatih hunlaia in thah hial
pawh pawisa lo khawp a beidawngani a, TED TALK a Monica in a sawi danah chuan zahmawh
rawngkai leh tawngkam chhetinreng a miin min koh thin avangin ka nu hianka in
thahmai a hlauh avangin kai inbual lai emaw thildang ka tih reng reng in kawng ka
khar a phal ngailo a ti a. Gay American University a zirlai Tyler Clementi chumi pa
dang nen an awm dun lai a roommate in video a lo la in a puanzarsak a, a
rilruna lutuk chu a in thah phah hial a ni, heta tang hian Monica Lewinsky chuinhmuchhuak in anti-cyber
bullying leh awareness a bei nasa em em a, hetiang tawkte tan pui leh beidawng
lo turin mi a fuih thin a ni.
Khawvel pumah
India ram hi cyber bullying tamna ah 3 naani a, ram 25 atangin China a nasaber
a, Singapore dawtah India ani. Microsoft
Global Youth Online Behaviour in survey a neihna ah chuan naupang 53%te hi
online a tih buai thin an ni a,29% hi inchhaihnawmnah leh nuihza siam nana hman
an ni a, 77% hi online leh offline chungpawh a chhaihbuai an ni. Mi tam tak chuan
Cyber bullying chungchang hi an nu leh pa tesawipui an chakemem thin a, mahse
nu leh pa tam tak chu an ngaihkhat a ngaiin an sawipui thin lo ani. Nu leh pa
29% techuan Cyber bullying chungchangan fate sawipuiin online a anmahni in
vendan turte pawh an hrilh a ni.
Mizoramah ve thung chuan
2009 atangin case 44 ziah a ni tawh a. Cyber crimeziahhmasakberchu May 20, 2009
khan pastor pakhat account chututihhriatloh in a hack a,
a hnu ah a titu hi Nigerian a ni tih hriatchhuah a ni a, US Dollar 2,500 dilin
a wallet chu London a hotel pakhat ah a tihbothu a hrilhani. Mizoram ah chuan
social networking sites atanga hmeichhiate bumna a tam em em a, cyber crime
cell in a ziahluh tam ber pawh Pornography leh sex video a ni a, copyright case
in a dawt ve thung a ni.
A tawp ber atan chuan Cyber bullying hi naupangte
mawphurhna chauh a ni bik lo tih kan hriat a pawimawh a, chhungkua leh khawtlang
ang zawng pawh a tan lakleh inzirtirna tha tak tak neih thin hi a pawimawh em em
a ni. McAfee intel security in a sawidan chuan naupang 70% velhiannitin darker
5 aia tam internet khawih nan hun an hmang thin a, cyber crime tam zawk hi
kum naupang lam 18-30 tihanitlangpuiani. India ramahchuan cyber bullying atan
Act emaw Law emaw engmah a la awm lova, mahse
harassment, stalking, terrorism etc. chu IT Act 2000 hmangin hma a lak theih
a ni.
Comments
Post a Comment